Praktijk aan het IJ

Artikel

Saskia ten Brinke · oktober 2026

Shiatsu: wat zegt het onderzoek?

Mensen vragen me regelmatig wat shiatsu voor hen kan betekenen, en of daar onderzoek naar is. Dat is er, en de resultaten zijn bemoedigend. In een groot Europees onderzoek meldden cliënten minder klachten, vooral minder spanning en stress, en de meesten waren beter voor zichzelf gaan zorgen. Daarnaast is shiatsu in verschillende landen een erkend en geregeld beroep. Het wetenschappelijk onderzoek naar shiatsu is nog jong. In dit artikel zet ik op een rij wat we weten, en waar nog meer onderzoek nodig is.

Wat cliënten zelf merken

Het grootste onderzoek naar de ervaringen van shiatsu-cliënten werd uitgevoerd door de Universiteit van Leeds (3, 4). Bijna 950 cliënten in Oostenrijk, Spanje en Engeland vulden vragenlijsten in, en 633 van hen werden zes maanden gevolgd.

  • Minder klachten. In Oostenrijk en Engeland waren alle soorten klachten na drie en na zes maanden duidelijk afgenomen. De grootste verbetering zat bij spanning en stress. In Spanje waren na zes maanden vooral klachten aan spieren en gewrichten en spanning en stress verbeterd.
  • Minder medicijnen en minder vaak naar de dokter. In de loop van het onderzoek gebruikten cliënten minder medicijnen en gingen ze minder vaak naar een arts of ziekenhuis omdat daar minder reden toe was.
  • Beter voor jezelf zorgen. Ongeveer vier op de vijf cliënten hadden na zes maanden dankzij shiatsu iets in hun leefstijl veranderd, vooral door meer rust en ontspanning te nemen en meer te bewegen. Een derde of meer merkte ook meer lichaamsbewustzijn en meer zelfvertrouwen.
  • Tevreden. Vrijwel iedereen vond dat de verwachtingen waren waargemaakt of overtroffen. Na zes maanden waren er van de 633 cliënten maar vijf bij wie dat niet zo was.

Dit onderzoek had geen vergelijkingsgroep. Het laat dus zien wat cliënten ervaren, niet hoeveel daarvan precies door de shiatsu komt. Wel geeft het een goed beeld van wat mensen in de praktijk merken.

Wat het onderzoek laat zien

De meest grondige recente beoordeling komt van de Australische overheid. Die liet in 2023 en 2024 al het beschikbare onderzoek naar shiatsu beoordelen: 27 studies over 16 verschillende klachten (1). Met redelijke zekerheid bleek shiatsu het herstel van de darmwerking na een kijkoperatie te verbeteren. Er waren voorzichtige aanwijzingen dat shiatsu kan helpen bij stress en kwaliteit van leven, bij menstruatieklachten, bij verstopping, bij herstel na een beroerte en bij pijn en misselijkheid na een operatie.

In een kleine studie uit 2024 met 80 vrouwen die voor het eerst bevielen, hadden de vrouwen die shiatsu kregen minder pijn en minder angst tijdens de bevalling dan de vrouwen zonder shiatsu (5).

Erkend in andere landen

In Japan is shiatsu een beroep met een nationale vergunning van het ministerie van Volksgezondheid (7). In Zwitserland bestaat een federaal diploma voor complementaire therapeuten, ook voor de methode shiatsu, en vergoeden veel zorgverzekeraars de behandeling (8, 9). In het Verenigd Koninkrijk staat shiatsu in het register van de CNHC, dat geaccrediteerd is door de Professional Standards Authority (10). En in Australië besloot de overheid in 2025, na de genoemde beoordeling, shiatsu weer op te nemen in de vergoedingen van zorgverzekeraars (11). In Nederland vergoedt ongeveer de helft van de zorgverzekeraars shiatsu uit de aanvullende verzekering (12).

Waar meer onderzoek nodig is

Voor de meeste klachten is het bewijs nog zwak of ontbreekt het. Bij langdurige pijn aan spieren en gewrichten vond de Australische beoordeling, op basis van één kleine studie, weinig of geen verschil (1). Ook een eerdere Britse overzichtsstudie concludeerde dat er nog weinig bewijs is voor de werkzaamheid van shiatsu (2). Shiatsu werkt met druk op punten en langs meridianen, en is daarmee nauw verwant aan acupressuur. Voor acupressuur is meer onderzoek gedaan. Vergeleken met nep-acupressuur verminderde het met redelijke zekerheid het braken na een kijkoperatie en verbeterde het de slaapkwaliteit bij slapeloosheid; voor pijn bij de bevalling en menstruatiepijn waren er voorzichtige aanwijzingen (17). In een Taiwanese studie met 129 mensen met chronische lage rugpijn verminderde acupressuur pijn en beperkingen meer dan de fysiotherapie in die studie, en dat verschil hield zes maanden aan (18). In onderzoek gaat het meestal om druk op een paar vaste punten, vaak door mensen zelf gegeven, terwijl een shiatsubehandeling breder is. Je kunt die resultaten dus niet één op één overnemen, maar ze laten wel zien dat behandeling met druk op punten effect kan hebben.

Dat er weinig bewijs is, komt vooral doordat er weinig onderzoek is gedaan. Er lopen inmiddels wel nieuwe studies, zoals een Frans ziekenhuisonderzoek naar shiatsu bij vermoeidheid door axiale spondyloartritis, waaronder de ziekte van Bechterew (6).

Stress en klachten aan spieren en gewrichten

Langdurige stress en somberheid zijn belangrijke risicofactoren voor klachten aan spieren en gewrichten, en vooral voor het blijven bestaan ervan (13, 14). Behandelingen die zich richten op stress en op de manier waarop je met pijn omgaat, zoals mindfulness en cognitieve gedragstherapie, verbeteren bij lage rugpijn pijn en functioneren (15, 16). Omdat shiatsu mogelijk helpt bij stress, is het aannemelijk dat het op die manier ook aan herstel kan bijdragen. Dat is een redenering, geen bewijs: in het weinige onderzoek dat dit direct bekeek, bij langdurige pijn aan spieren en gewrichten, werd geen duidelijk effect gevonden (1, 2). Daarom combineer ik shiatsu bij deze klachten graag met oefentherapie Mensendieck, waarin je zelf actief leert bewegen en ontspannen.

Is het veilig?

Shiatsu wordt in de wetenschappelijke literatuur beschreven als een veilige behandeling (2). Soms merk je in de dagen erna een tijdelijke reactie; in het Europese onderzoek ging het meestal om kortdurende reacties die vanzelf overgingen (3).

Hoe ik werk

Ik geef Iokai Shiatsu, op het geklede lichaam, op een futon op de grond of op een behandeltafel. Ik behandel het hele lichaam, langs het verloop van de meridianen. Veel mensen komen bij mij voor ontspanning, bij stress en spanning, slaapproblemen of klachten rond menstruatie, zwangerschap en overgang. Waar dat helpt, combineer ik shiatsu met oefentherapie Mensendieck. We bekijken na een paar behandelingen samen of het je helpt.

Wil je weten of shiatsu iets voor jou kan betekenen? Neem gerust contact met me op.

Bronnen

  1. HTANALYSTS for NHMRC. Natural Therapies Review 2024: shiatsu evidence evaluation. Australian Government, 2023 (approved May 2024). health.gov.au
  2. Robinson N, Lorenc A, Liao X. The evidence for shiatsu: a systematic review of shiatsu and acupressure. BMC Complement Altern Med. 2011;11:88. doi:10.1186/1472-6882-11-88
  3. Long AF, et al. The effectiveness of shiatsu: findings from a cross-European, prospective observational study. Final report, University of Leeds. White Rose eprints
  4. Long AF. The potential of complementary and alternative medicine in promoting well-being and critical health literacy: a prospective, observational study of shiatsu. BMC Complement Altern Med. 2009;9. White Rose eprints
  5. Norhapifah H, Isa MR, Abdullah B, Mohamed S. The impact of shiatsu massage on labour pain and anxiety: a randomized controlled trial. Int J Community Based Nurs Midwifery. 2024;12(4):243-253. PEDro
  6. Bernardinelli N, et al. Effectiveness of shiatsu on fatigue in patients with axial spondyloarthritis: protocol for a randomized cross-over pilot study. Rheumatol Ther. 2023;10(4):1107-1117. DOAJ
  7. City of Yokohama. Anma massage shiatsu, acupuncture, moxibustion and judo therapy practitioners. Yokohama
  8. OdA KT. Status Krankenkassen-Anerkennung BZ/ED, January 2025. oda-kt.ch
  9. Rosenfluh. Der neue Beruf Komplementärtherapie mit eidgenössischem Diplom, 2016. rosenfluh.ch
  10. Complementary and Natural Healthcare Council. Introduction leaflet. cnhc.org.uk
  11. NICM Health Research Institute. Reinstatement of private health insurance rebates for seven natural therapies, April 2025. westernsydney.edu.au
  12. Zorgwijzer. Vergoeding shiatsu 2026. zorgwijzer.nl
  13. Pincus T, Burton AK, Vogel S, Field AP. A systematic review of psychological factors as predictors of chronicity/disability in prospective cohorts of low back pain. Spine. 2002;27(5):E109-E120. University of Huddersfield
  14. Lang J, Ochsmann E, Kraus T, Lang JWB. Psychosocial work stressors as antecedents of musculoskeletal problems: a systematic review and meta-analysis of stability-adjusted longitudinal studies. Soc Sci Med. 2012;75(7):1163-1174. doi:10.1016/j.socscimed.2012.04.015
  15. Cherkin DC, et al. Mindfulness-based stress reduction vs cognitive behavioral therapy or usual care for chronic low back pain. JAMA. 2016. NCCIH summary
  16. Hill JC, et al. Stratified primary care for low back pain (STarT Back). Lancet. 2011. Medical News Today summary
  17. HTANALYSTS for NHMRC. Natural Therapies Review 2024: shiatsu evidence evaluation, supplementary acupressure evidence. Australian Government, 2023. health.gov.au
  18. Hsieh LL, Kuo CH, Lee LH, et al. Treatment of low back pain by acupressure and physical therapy: randomised controlled trial. BMJ. 2006;332(7543):696-700. PEDro

Dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk medisch advies.